Παρασκευή, 8 Μαΐου 2009

Και πάλι στο προσκήνιο… Η περίπτωση της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης

(photo via)

Γράφει ο: Γεώργιος Ι. Ανδρουτσόπουλος

Δικηγόρος – Διδάκτωρ Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών


Κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στη γειτονική Τουρκία, τον περασμένο μήνα, ο νεοεκλεγείς πρόεδρος των Η.Π.Α. B. Obama απηύθυνε, από το βήμα της Τουρκικής Εθνοσυνελεύσεως, την «ευχή» για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης (in.gr, 6.4.09). Έτσι, για πολλοστή φορά τα τελευταία χρόνια τονίστηκε από επίσημα χείλη ότι η επαναλειτουργία της Σχολής, μεταξύ άλλων, θα αποτελούσε μία ψηλαφητή απόδειξη των προσπαθειών εκδημοκρατισμού που υποτίθεται ότι καταβάλλει η γειτονική χώρα, με το βλέμμα στραμμένο στην ένταξή της στους κόλπους της ευρωπαϊκής οικογένειας.


Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης, κτισμένη πάνω στο λόφο «της Ελπίδας», στο ομώνυμο νησί των Πριγκιποννήσων, ιδρύθηκε το 1844 από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Γερμανό Δ', ο οποίος ανοικοδόμησε την ίδια περίοδο και την ερειπωμένη Μονή της Αγίας Τριάδας, που βρίσκεται στον ίδιο χώρο. Όλα τα κτήρια, εκτός από ένα παρεκκλήσι, καταστράφηκαν από τον σεισμό του Ιουνίου 1894, αλλά, χάρη στη γενναιόφρονα προσφορά του ευεργέτη Παύλου Σκυλίτση Στεφάνοβικ, επισκευάστηκαν σε σύντομο διάστημα από τον αρχιτέκτονα Περικλή Φωτιάδη και η Σχολή εγκαινιάστηκε πάλι τον Οκτώβριο 1896. Σκοπός της ιδρύσεώς της υπήρξε η εκπαίδευση νέων κληρικών, οι οποίοι θα κάλυπταν τις ανάγκες θρησκευτικής λειτουργίας και πνευματικής διακονίας του Οικουμενικού Θρόνου. Η Σχολή λειτούργησε βάσει εκπαιδευτικών κανονισμών, οκτώ τον αριθμό, που εκδόθηκαν κατά το διάστημα 1845 – 1951. Ο Κανονισμός μάλιστα του 1951 ήταν ο πρώτος που εγκρίθηκε (25.9.1951) από την Τουρκική Πολιτεία, και ειδικότερα με απόφαση του Ανώτατου Εκπαιδευτικού Συμβουλίου του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας. Μετά από ένα διάστημα 130 περίπου ετών συνεχούς λειτουργίας, η Θεολογική Σχολή αναγκάστηκε να διακόψει, το 1971, τη λειτουργία της, εξαιτίας ενός νόμου του τουρκικού κράτους, ο οποίος απαγόρευε τη λειτουργία ιδιωτικών ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.


Είναι γεγονός ότι η απόφαση της Τουρκίας για «κλείσιμο» της Σχολής το 1971, αλλά και η επανειλημμένη διάψευση των ελπίδων για την επαναλειτουργία της, προσβάλλει βάναυσα, δίχως άλλο, το δικαίωμα της θρησκευτικής ελευθερίας, η οποία παρίσταται κολοβή και, σε κάθε περίπτωση, θνησιγενής, χωρίς την αναγνώριση στις επί μέρους θρησκευτικές κοινότητες του δικαιώματος να αυτοδιοικούνται. Δεν νοείται μάλιστα τέτοια δυνατότητα αυτοδιοικήσεως στην περίπτωση που η κάθε θρησκευτική κοινότητα αδυνατεί να εκπαιδεύει τους λειτουργούς και τα στελέχη της. Η πείσμονα αυτή αρνητική στάση της Τουρκίας μπορεί να εξυπηρετεί τις εσωτερικές της σκοπιμότητες, σίγουρο όμως είναι ότι, σε διεθνές επίπεδο, την εκθέτει ανεπανόρθωτα στη μομφή της υιοθετήσεως ανελεύθερων πρακτικών, που δεν συνάδουν με την πρόθεση υλοποιήσεως της ευρωπαϊκής προοπτικής της.


Αντιθέτως, η επαναλειτουργία της Σχολής θα προσπόριζε μείζον όφελος πρωτίστως στην ίδια την Τουρκία, διότι θα κατέδειχνε τον σεβασμό της σε θεμελιώδη ατομικά δικαιώματα, όπως αυτό της θρησκευτικής ελευθερίας (Ι. Μ. Κονιδάρης, Τουρκικές εκλογές και Οικουμενικό Πατριαρχείο, Το Βήμα της Κυριακής, 22.7.2007, σ. Α 54), συγχρόνως δε θα βελτίωνε ουσιωδώς την εικόνα της στο εξωτερικό, αφού οι σπουδαστές της Σχολής, οι οποίοι έλκουν την καταγωγή από διάφορες χώρες, φυσικό θα ήταν να γίνουν οι καλύτεροι πρεσβευτές της νεώτερης Τουρκίας (Πατριάρχης Βαρθολομαίος, Le Monde, Απρίλιος 1994). Επομένως, εξασφαλίζοντας η Τουρκία στο Πατριαρχείο, ως συνισταμένη της Ρωμιοσύνης, ελεύθερες συνθήκες ζωής και δράσεως, οι οποίες περιλαμβάνουν αυτονοήτως το δικαίωμα εκπαιδεύσεως των στελεχών του μέσα από τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, μπορεί να υπολογίζει ότι ταυτόχρονα εξασφαλίζει στον εαυτό της μία καταρχήν αποδεκτή από τη δυτική κοινή γνώμη εικόνα, γεγονός που μπορεί να έχει για αυτήν άμεσες και θεαματικές συνέπειες (Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, Από χώμα και ουρανό, 1999, σ. 143-144). Εκτός και εάν η γειτονική Τουρκία ουδόλως ενδιαφέρεται πραγματικά για την ευρωπαϊκή της πορεία, οπότε και η άποψη που τα άλλα ευρωπαϊκά κράτη θα σχηματίσουν τυχόν για αυτήν της είναι περιττή και αδιάφορη! Ας μην απορρίψουμε αβασάνιστα και αυτήν την εκδοχή…

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...